هشدار اساتید دانشگاه ارومیه در «تاکتک» جشنواره انگور: کشاورزی غیرعلمی، قاتل دریاچه ارومیه است
رویداد فناوری و نوآوری انگور "تاک تک" از برنامه های نهمین جشنواره بینالمللی انگور ارومیه با حضور شهردار ارومیه، اساتید دانشگاه ارومیه، مدیرکل محیط زیست استان با موضوع «کم آبی، کشاورزی، انگور» و به همت و مدیریت شتاب دهنده آرکاپ از شرکت های مستقر در پردیس علم و فناوری دانشگاه ارومیه در استیج شماره یک جشنواره انگور برگزار شد.
دکتر سپهر رئیس دانشکده کشاورزی و دکتر زینال زاده رئیس پژوهشکده مطالعات دریاچه ارومیه دانشگاه ارومیه دو عضو هیات علمی دانشگاه ارومیه بودند که در این رویداد دیدگاه علمی و دانشگاهی خود و همچنین اقدامات دانشگاه ارومیه را در زمینه « کم آبی، کشاورزی، انگور» بیان نمودند.
رئیس پژوهشکده مطالعات دریاچه ارومیه: کشاورزی فعلی نه امنیت غذایی میآورد، نه پایداری منابع
دکتر کامران زینالزاده، رئیس پژوهشکده مطالعات دریاچه ارومیه دانشگاه ارومیه، ر با تأکید بر ضرورت اصلاح الگوی کشت و مدرنسازی کشاورزی گفت: روند فعلی کشاورزی نهتنها امنیت غذایی را تضمین نمیکند، بلکه منابع ملی و طبیعی کشور را از بین میبرد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه ارومیه، دکتر زینالزاده با قدردانی از برگزارکنندگان این رویداد اظهار کرد: کشاورزی نقطه مقابل محیط زیست نیست. کشاورزی معیشت، شغل و امنیت غذایی ماست و قابل صرفنظر کردن نیست، اما نوع و روند فعلی آن آسیبزننده است.
وی افزود: دریاچه ارومیه که بخشی از فرهنگ، حافظه تاریخی و هویت این منطقه است، نخستین قربانی این وضعیت بوده است. خطرناکتر از خشک شدن دریاچه، نابودی منابع آب زیرزمینی است؛ آبی که طی دهها سال جمع شده اما با آبیاری غرقابی و کشت محصولات آببر در حال از دست رفتن است. حتی اگر در اثر یک اتفاق اقلیمی دریاچه احیا شود، احیای آبهای زیرزمینی صدها سال طول میکشد.
رئیس پژوهشکده مطالعات دریاچه ارومیه تصریح کرد: با این مسیر نه به خودکفایی میرسیم، نه به امنیت غذایی و نه به اشتغال پایدار. در آیندهای نهچندان دور با مشکلات شدید و نابودی منابع مواجه خواهیم شد.
انگور؛ نماد سازگاری با اقلیم منطقه
دکتر زینالزاده با اشاره به سه محور آب، کشاورزی و انگور گفت: انگور نماد گیاهی سازگار با این منطقه است که صدها سال در آذربایجان کشت شده و در صورت حمایت از صنایع جانبی میتواند ارزش افزوده بالایی ایجاد کند.
کاهش ۵۰ تا ۷۰ درصدی مصرف آب در باغهای نمونه
این پژوهشگر حوزه آب به همکاری پژوهشکده مطالعات دریاچه ارومیه دانشگاه ارومیه با سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در سال ۱۴۰۰ اشاره کرد و گفت: بر اساس تصاویر ماهوارهای، ۱۰ نقطه فوقبحرانی (هاتاسپات) از نظر مصرف آب در استان شناسایی شد. در بسیاری از باغها همچنان به شیوه ۷۰ تا ۸۰ سال پیش، باغ مانند استخر پر از آب میشود.
وی ادامه داد: در ۶ باغ نمونه و با همکاری کشاورزان، تنها با تغییرات کوچک مدیریتی و بدون کاهش محصول و بدون تحمیل هزینه، تا ۵۰ درصد مصرف آب کاهش یافت و کیفیت محصول نیز بهتر شد. در روش آبیاری زیرسطحی که قطرهچکانها در منطقه توسعه ریشه قرار میگیرند، تا ۷۰ درصد کاهش مصرف آب داشتیم. این روشها در مصرف کود، نیروی کار، کنترل علفهای هرز و زمان آبیاری نیز به نفع باغدار است.
به گفته دکتر زینالزاده، هماکنون در دشتهای نازلو، باراندوز، نقده، مهاباد و میاندوآب باغهای نمونهای وجود دارد که میتواند بهعنوان ویترینی برای ترویج روشهای کممصرف به کشاورزان معرفی شود.
کشاورزان ارزش آب را بهتر از همه میدانند
وی با بیان اینکه بیش از بیست سال سابقه پژوهشی دارد و از سال ۱۴۰۰ چهرهبهچهره با کشاورزان همکاری کرده است، گفت: هیچکس بهتر از کشاورز و باغدار ما ارزش آب را نمیداند. آنها هر روز میبینند چاهها عمیقتر و آب شورتر میشود. مشکل اصلی نبود ابزار اندازهگیری آب ورودی به باغ، ضعف فرهنگسازی و کمبود حمایتهای اجرایی است.
وی در پایان تأکید کرد: دانشگاه و رسانهها برای انتقال دانش آمادگی دارند، اما جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و رسانه ملی باید پررنگتر وارد میدان شوند. امروز از هر مترمکعب آب کمتر از یک دلار درآمد کسب میکنیم، در حالی که در دنیا این رقم میتواند به ۲ تا ۳ دلار برسد.
رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه: قاتل دریاچه ارومیه، کشاورزی غیرعلمی است نه کشاورزی
دکتر ابراهیم سپهر، رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه، در جشنواره انگور با رد این گزاره که «کشاورزی قاتل دریاچه ارومیه است»، گفت: سؤال درست این است که «آیا کشاورزی غیرعلمی قاتل دریاچه ارومیه است؟» که پاسخ آن بله است. اگر کشاورزی علمی داشته باشیم، به هیچوجه به محیط زیست و دریاچه آسیب نمیزنیم.
به گزارش خبرنگار روابط عمومی دانشگاه ارومیه، دکتر سپهر با قدردانی از برگزارکنندگان این رویداد اظهار کرد: من خودم محیط زیستی هستم و ۹۰ درصد از حدود ۱۰۰ مقاله علمیام در حوزه محیط زیست است، اما باید از کشاورزی علمی دفاع کرد. کشاورزی سنتی و تجربی دیگر جواب نمیدهد و اوضاع جهانی بسیار پیچیده است.
وی افزود: برای پاسخگویی همزمان به محیط زیست، اقتصاد و رقابت در بازارهای جهانی، به اجبار باید به سمت کشاورزی علمی برویم. در کشاورزی علمی، جایگاه نهاده، آب، رقم، محیط زیست و اقتصاد همه دیده شده است.
رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه تصریح کرد: اگر گفته میشود ۹۰ درصد آب در کشاورزی مصرف میشود، باید گفت ۹۰ درصد آب در کشاورزی غیرعلمی مصرف میشود. طرحی که حدود یک دهه روی آن کار شده نشان میدهد میتوانیم ۴۰ درصد مصرف آب را کاهش دهیم، همزمان با افزایش تولید در کمیت و کیفیت.
اشتغال ۷۰ درصدی استان در کشاورزی؛ خاک و آب جوابگو نیست
دکتر سپهر با اشاره به جلسه سه چهار سال پیش با استاندار وقت گفت: آنجا به عنوان مسئول دانشکده کشاورزی گفتم کشاورزی استان را باید کمی به عقب برانیم. در کشور به طور میانگین ۱۶ درصد مردم مشغول کشاورزی هستند، اما در استان ما ۳۴ درصد به طور مستقیم و ۷۰ درصد به طور غیرمستقیم از کشاورزی ارتزاق میکنند.
وی تأکید کرد: نه خاک ما و نه آب ما جوابگوی این حجم از اشتغال نخواهد بود. در کشورهای پیشرفته ۴ درصد مردم مشغول کشاورزیاند. اگر ۷۰ درصد جمعیت استان به این سمت برود، نه خاک، نه آب و نه محیط زیست جوابگو خواهد بود.
او از شهردار ارومیه به عنوان مدیری کارآمد و محبوب خواست جلسات متعددی با استانداری برگزار کند تا بار اشتغال از روی کشاورزی برداشته شود و معیشتهای جایگزین برای استان ایجاد شود.
دکتر سپهر گفت: از دیدن این همه جوان در جشنواره هم خوشحالم و هم ناراحت، چون باید برای آنها کار ایجاد شود. ما شانس آوردیم که با بارندگی، دریاچه ارومیه به این حد رسید و طبق آمارها امسال هم در نیمه دوم سال به خاطر پدیده النینو بارشهای خوبی خواهیم داشت، اما این به معنی رها کردن محیط زیست و مردم نیست.
وی افزود: مردم برای معیشت کشاورزی میکنند و امنیت غذایی ما هم وابسته به دستان همین کشاورزان عزیز است. بهترین راه حل، صرفنظر از علمی کردن کشاورزی که قطعاً باید باشد، دنبال کردن معیشتهای جایگزین است.
حذف محصولات آببر و حرکت به سمت کشاورزی پایدار
این استاد دانشگاه با بیان اینکه اسم درست این مسیر «کشاورزی پایدار» و «تولید پایدار» است، گفت: برای تولید پایدار باید به پتانسیل منطقه یعنی مطالعه خاک، آب و محیط زیست نگاه کنیم. این کارها در استان ما به صورت گسسته انجام شده است.
وی ادامه داد: همانطور که دکتر زینالزاده فرمودند، ما در برخی محصولات آببر مانند یونجه صادرکننده به استانهای همجوار هستیم. اینها را باید حذف کنیم، حتی اگر گفتنش برای من هزینه داشته باشد. برای پایدار ماندن کشاورزی باید به سمت محصولات جایگزین برویم.
دکتر سپهر دومین راه را اصلاح ارقام کشت دانست و گفت: باید به سمت ارقام پرمحصول اما کمآببر برویم. از آن سو، کودهای با رهاسازی کنترلشده، هیدروژلها، پتاسیم و کودهای ضداسترس میتوانند کمک کنند؛ چیزی که امروز همه باغداران با آن آشنا هستند.
